- डॉ. सीताकांत घाणेकर

जगात अनेक संस्कृती होऊन गेल्या. त्यातच आपली भारतीय संस्कृती, विविध संस्कृतींमध्ये एक उत्कृष्ट अशी संस्कृती. आपल्या संस्कृतीत महान तत्त्वज्ञान आहे. जे पुष्कळ ग्रंथांमध्ये सामावलेले आहे. वेद, उपनिषदे, मनुस्मृती, योगशास्त्रात... एवढेच नव्हे तर पूर्ण पुरुषोत्तम श्रीकृष्णाच्या मुखारविंदातून अर्जुनाला मार्गदर्शक असे कुरुक्षेत्रावर सांगितलेलं तत्त्वज्ञान म्हणजेच श्रीमद्भगवद्गीता देखील आहे.

- डॉ. सीताकांत घाणेकर

जगातील प्रत्येक माणसाला आपल्या कर्माप्रमाणे फळ मिळते. सत्कर्माचे फळ चांगले व दुष्कर्माचे फळ वाईट हा निसर्गाचा सिद्धांत आहे. म्हणून प्रत्येक व्यक्तीने दक्षतेने कर्म करायला हवे व आपले चारित्र्य घडवायला हवे. ह्या जन्मातील आपले प्रारब्ध चांगले आहे. ह्याचे कारण म्हणजे अनेक जन्माचे संचित कर्म. हे सत्य सुज्ञ मानवाने कधीही विसरता कामा नये. पण दुर्भाग्याने अनेक व्यक्तींच्या बाबतीत अनेक वेळी असे घडत नाही. उलट पूर्वसुकृतामुळे जी विद्या, संपत्ती किंवा सत्ता त्यांना मिळते त्यामुळे ते स्वार्थी व उन्मत्त बनतात. ते अधर्माने वागतात. इतरांवर अत्याचार करतात. कारण कर्मसिद्धांताची त्यांना विस्मृती होते. अशा घटना विश्वात आजच नाही तर इतिहासात देखील प्रत्येक युगात अनेक वेळा दिसतात.

- डॉ. सीताकांत घाणेकर

जगात हरतर्‍हेच्या व्यक्ती आहेत. त्यात काही सज्जन तर काही दुर्जन. बहुतांशी असे दिसते की कोणत्याही कारणास्तव दुर्जन लगेच एकत्र येतात. एकमेकांना सहकार्य करतात. पण सज्जन एकत्र येतीलच याची सहसा खात्री नसते. त्याला कारणे अनेक असतात. सज्जन सत्यमार्गाने जाऊन धर्माचे पालन वेळोवेळी करण्याचा प्रयत्न करतात. कधी कधी सत्य, धर्म ह्या तत्त्वांचा अतिरेक होतो. त्यामुळे अनेक वाईट घटना घडत असताना सुद्धा तथाकथित सज्जन त्या घटनेविरुद्ध आवाज उठवीत नाहीत. तेव्हा दुर्जनांचे बळ वाढते. ते आणखी अत्याचार करतात. म्हणूनच सत्य, धर्म ह्यांसारखी तत्त्वे अंगीकारीत असताना आपल्या ‘‘भ्रांत धर्माचा’’ इतरांना त्रास होत नाही ना, आपल्या तत्त्वांमुळे काही विपरीत घडत नाही ना ह्याचा विचार प्रत्येक सज्जनाने करायला हवा. पण सहसा असे घडलेले दिसत नाही.

डॉ. सीताकांत घाणेकर

अनेकवेळा आपण सहज म्हणतो- ‘‘व्यक्ती तितक्या प्रकृती’’. पण कुणीही सहसा या म्हणींवर विचार करत नाही. पण सखोल चिंतनानंतर यातील सत्य लक्षात येते. जगातील सर्वत्र घडणार्‍या घटनांकडे नजर टाकली तर कळते की ही म्हण खरीच आहे. कुठल्याही एका विषयावर एकमत होणे फारच कठीण. कधी कधी अशा घटना एकदम सामान्य असतात तर इतर वेळा फार गंभीरसुद्धा असतात. कित्येकवेळा अशा वागण्याचा परिणाम भयंकर होतो.