- डॉ. प्रमोद पाठक

या वर्षी भारताच्या प्रजासत्ताकाला ६२ वर्षे पूर्ण झाली. १९४७ साली स्वातंत्र्य मिळाल्यावर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नेतृत्वाखाली त्यावेळच्या घटना समितीने निवडणूक प्रक्रिया, मंत्रिमंडळ, राज्यकारभार इ. विषयांवर निरनिराळी मतमतांतरे लक्षात घेऊन आणि राज्यकारभार सुनियंत्रित, स्वच्छ आणि कार्यक्षमतेने चालावा यासाठी मोठ्या प्रमाणावर चर्चा घडवून आणली आणि १९५० मध्ये घटनासमितीने ती मंजूर करून भारताचे प्रजासत्ताक अस्तित्वात आले.

- कॅजिटन परेरा

सत्तरी तालुक्यातील स्वातंत्र्यसैनिक जयसिंगराव व्यंकटराव राणे यांना अखेरचा सलाम करण्यासाठी आम्ही काही समाजवादी मित्रमंडळी गेल्या मंगळवारी त्यांच्या अंत्यदर्शनाला जाऊन आलो. त्यावेळी झटकन त्यांचा जीवनपट नजरेसमोर येऊन गेला.

- राजय पवार

गझल आणि कोंकणी यांचा संबंध तसा खूप जुना नाही. तरीही कोंकणी भाषेच्या ‘नवायती’ बोलीत या काव्यप्रकाराच्या पहिल्यावहिल्या पावलाचा ठसा नजरेस पडतो. या बोलीतील ‘जिव्रा बजाय’ (१८३५) (म्हणजे प्रवचनांची वही) या भक्तिकाव्य संग्रहात ही कोंकणी आणि पर्शियन शब्दांनी नटलेली गझल वाचायला मिळते. या रचनेस कोंकणीच्या बोलीतील पहिली गझल म्हणता येईल. सदर गझलेत एक बाब लक्षात घेण्याजोगी वाटते, ती म्हणजे, या गझलेतील प्रत्येक मिसर्‍यात गझलकाराने अर्धा मिसरा कोंकणी आणि अर्धा पर्शियन भाषेतून लिहिला आहे. जाणीवपूर्वक केलेला हा प्रयोग लक्षात घेण्याजोगा आहे.

- सौ. लक्ष्मी नारायण जोग

जानेवारी महिना लागला की सर्वांना सर्वात आधी वेध लागतात ते संक्रांतीचे! बहुतेक वेळा संक्रांत १४ जानेवारीलाच येते. पण क्वचित ती १५ जानेवारीलाही येते. यंदा तशीच ती आली आहे. असं सांगतात की, या दिवसापासून दिवस तिळातिळाने मोठा होत जातो आणि रात्री लहान होत जातात. शेवटी रथसप्तमीच्या दिवशी दिवस व रात्र सारखे होतात. पुढे दिवस मोठा मोठा होतच जातो. उन्हाळा वाढतो. थंडीचे दिवस मार्गशीर्ष म्हणजेच डिसेंबर महिन्यापासून सुरू होतात. कडाक्याच्या थंडीत गोठल्यासारखे होते, तर सुखद थंडीत मन उत्साहित व आनंदीत होते. फळझाडांना मोहोर येऊन पुढे त्यांना फळांचा बहर येणार आहे हे सूचित होते. फुलझाडांना मात्र जास्त थंडी असली की कळ्या कमी येतात. आपल्यात संक्रांतीच्या काळाला ‘पर्वकाळ’ मानतात. म्हणजेच पवित्र काळ! भाविक लोक, साधुसंत मंगलस्नानासाठी पवित्र नद्यांच्या सान्निध्यात जातात व मंगलस्नान करतात. प्रयागसारख्या ठिकाणी कुंभमेळा भरतो. तिथल्या पवित्र भूमीला साधुसंतांचा पदस्पर्श होतो.