अंगण

दशावतार परंपरेची विविध रूपे

– डॉ. पांडुरंग फळदेसाई गोव्यात आणि कोकणातील मंदिरांमधून जत्रा आणि उत्सवांचा हंगाम सुरू झाला म्हणजे लोकप्रिय अशा दशावतार लोकनाट्य सादरीकरणाचे वेध ग्रामीण नाट्यरसिकांना लागतात. या पुरातन अशा दशावतार संकल्पनेचा उगमापासूनचा वेध घेणारा हा अभ्यासपूर्ण आणि संग्राह्य लेख… दशावतार म्हणजे विष्णूचे दहा अवतार. मानवधर्माचे रक्षण करण्यासाठी विष्णू या दैवताने घेतलेली दहा रूपे. ही रूपे आपण साहित्य आणि विविधरंगी कलांच्या माध्यमातून अनुभवत ... Read More »

भग्नशिल्पे

– सौ. पौर्णिमा केरकर माणसांचे असे मनापासून सख्य जुळले की अनोळखी प्रदेशात जाण्याची भीती नाही वाटत. त्या-त्या माणसांमुळे तो-तो प्रदेश आपला वाटतो. सतत आठवत राहतो… मला वाटते मंदिराचे भग्न खांब, तुटलेल्या-फुटलेल्या मूर्ती, विखुरलेले शिलालेख… वैजनाथाला वरण्यासाठी तयार असलेल्या जोगाईची स्वप्ने अशीच भग्न झाली असतील का? ‘‘या ताई इकडं या, हे बगा इथं आमचे तैत्तीस कोटी देव आपल्या कुटुंबाला घेऊन आले ... Read More »

न भूतो ‘इफ्फी’

– बबन भगत यंदाच्या ‘इफ्फी’चे यश होते ते यावेळी आयोजित करण्यात आलेल्या वेगवेगळ्या मास्टर क्लासेस, वेगवेगळे पॅनल डिस्कशन्स, ओपन फोरम आदीत. यंदा हे कार्यक्रम खर्‍या अर्थाने यशस्वी करून दाखवण्यात आले. अभिनयापासून ‘चित्रपटनिर्मिती कशी करावी’, ‘नवे तंत्रज्ञान सिनेमासाठी तारक की मारक’, ‘सिनेमाची कथा कशी फुलवावी’, ‘चित्रपटात ध्वनीचा परिणामकारकपणे कसा वापर करावा’, ‘ब्रिक्समधील चित्रपट’, ‘रवींद्रनाथ टागोर यांचे साहित्य आणि चित्रपट’, ‘चित्रपटातील व्यक्तिरेखा ... Read More »

दीर्घ पल्ल्याची प्रज्ञा लाभलेले डॉ. द. दि. पुंडे

– डॉ. सोमनाथ कोमरपंत मराठी भाषेच्या विविध अंगांकडे आणि वाङ्‌मयीन प्रवाहांकडे इतक्या आस्थेने, ममत्वाने आणि समरसतेने पाहणारा त्यांच्यासारखा मराठीचा प्राध्यापक आणि व्यासंगी समीक्षक आजमितीस आढळणे दुर्मीळच. मराठीच्या अभ्यासक्षेत्रात डॉ. द. दि. पुंडे यांनी आपली पृथगात्म मुद्रा उमटविली आहे. त्यांच्या वाङ्‌मयीन व्यक्तिमत्त्वाला विविध पैलू लाभलेले आहेत. मराठीचे ते नामवंत प्राध्यापक आहेत. श्रेष्ठ दर्जाची प्रज्ञा आणि प्रतिभा त्यांना लाभलेली आहे. मराठी भाषेच्या ... Read More »

महोत्सवी चित्रपट ः कसे वेगळे?

– हेमंत कर्णिक दरवर्षी ठराविक दिवसांत होणार्‍या या सांस्कृतिक उत्सवाबद्दल गोवेकरांचं काय म्हणणं आहे, माहीत नाही; पण असंख्य चित्रपटप्रेमींसाठी गोव्याला येऊन जगभरातून निवडलेले चित्रपट बघणे, हा एक एखाद्या तीर्थयात्रेसारखा धार्मिक अनुभव असतो. जे समाधान भाविकाला तीर्थयात्रा करून मिळतं, त्याच जातीचा आनंद सिनेप्रेमींना ‘इफ्फी’ला येऊन मिळत असतो. काही वर्षांपूर्वी निर्णय झाला आणि गोवा हे ‘इफ्फी’चं कायमचं ‘घर’ झालं. दरवर्षी ठराविक दिवसांत ... Read More »

रशियन क्रांतीची शताब्दी

– दत्ता भि. नाईक विश्‍वातील सर्व व्यवस्था स्वतःच्या वजनाखाली कोसळतील असे भाकित करणारी ही क्रांतिकारक व्यवस्था स्वतःच्याच वजनाखाली कोसळली. शंभराव्या वर्षी या क्रांतीची साधी आठवणही कुणी काढली नाही, हीच या घटनेची मोठी शोकांतिका आहे. १९१७ च्या ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये घडलेल्या रशियन क्रांतीला यंदा शंभर वर्षे पूर्ण झाली. जुलै १७८९ मधील फ्रेंच क्रांतीनंतर जागतिक इतिहासात महत्त्वाचे स्थान पटकावणारी अशी ही क्रांती होती. फ्रेंच ... Read More »

‘बिम्ब’ आणि त्याचा एकोडा ‘शिलेदार!’

– दिलीप बोरकर मी कोंकणीसाठी मार खाल्लेला आहे. कोंकणीतून सातत्याने लिहिलेले आहे. तिची शान राखणे माझे कर्तव्य आहे. म्हणूनच मी तिच्या अंगावरील लक्तरे दूर करत ‘बिम्ब’ नावाचा एक अलंकार चढविण्यासाठी धडपडतो. त्यात मी यशस्वी झालेलो आहे. एकोडा शिलेदार बनून.   पाहता पाहता ‘बिम्ब’ मासिकाला १६ वर्षे सरत आली. येत्या जानेवारी २०१८ ला ते १७ व्या वर्षात पदार्पण करणार आहे. ‘अबब! ... Read More »

चीनच्या राष्ट्राध्यक्षपदी शी जिन पिंग यांचे पुनरागमन

– दत्ता भि. नाईक चीन जसा पुढे जातोय तसाच तो अंतर्गत समस्यांच्या विळख्यात आवळला जातोय. मसूद अझरला आतंकवादी म्हणून घोषित करण्यास चीनने सर्व पातळ्यांवर विरोध केलेला आहे व असे धोरण बाळगणार्‍या शी जिन पिंग यांच्या गळ्यात पुन्हा एकदा सत्तेची माळ पडलेली आहे. त्यामुळे चीन-भारत संबंधात फार सुधारणा होईल अशी अपेक्षा ठेवून चालणार नाही.चीन जसा पुढे जातोय तसाच तो अंतर्गत समस्यांच्या ... Read More »

सर्वांसाठी परवडणारे घर शासनातर्फे सवलतींचा पाऊस

– शशांक मो. गुळगुळे या योजनेसाठी अर्ज करताना कुटुंबातील कोणाच्याही नावावर भारतात कुठेही पक्के घर असता कामा नये. ही सबसिडी घर बांधण्याकरिता किंवा घर खरेदी करण्यासाठी देण्यात येते व या घराचा आकार ९० चौरस मीटर्सपर्यंत हवा, तर १८ लाख रुपयांपर्यंत उत्पन्न असणार्‍यांच्या घराचा आकार ११० चौरस मीटर्सपर्यंत हवा. २२ सप्टेंबर २०१७ रोजी केंद्रसरकारतर्फे प्रधानमंत्री आवास योजनेत घर घेणार्‍यांच्या व्याजाच्या रकमेवर ... Read More »

म्हापसानगरीच्या विकासातील सिरसाट कुटुंबीयांचे योगदान

– प्रा. सुरेंद्र वसंत सिरसाट तात्या हे तसे स्वभावाने धाडसी आणि जीवनात कोणताही धोका पत्करण्याची तयार ठेवलेले. म्हणूनच कै. गोविंद व त्यांनी मिळून इ.स. १९५६ साली ‘कुवैत’ या अरब प्रदेशात ‘रॉयल ज्युवेलर्स’ हे सोन्या-चांदीचे आणि हिरे-मोती विक्रीचे आस्थापन सुरू केले होते. त्यासाठी त्यांनी दागिने घडवणार्‍या सोनार समाजातील कलाकारांना सोन्या-चांदीचे अलंकार बनवण्यासाठी म्हापशाहून कुवैत येथे नेले होते. पोर्तुगीजकालीन म्हापशातील सात वाड्यांपैकी ... Read More »