अंगण

दहशतवादाच्या गर्तेत अफगाणिस्तान

– दत्ता भि. नाईक मिरझ्वालांग या गावावर दहशतवाद्यांनी ताबा मिळवलेला आहे. तेथील शांतता म्हणजे एकप्रकारची जीवघेणी शांतता आहे. यापूर्वी तालिबान व इस्लामिक स्टेट एकमेकांशी वर्चस्वासाठी लढत होते, आता हे दोन्ही गट एकत्र येऊन अफगाणिस्तानवर वर्चस्व गाजवण्यासाठी दहशत माजवीत आहेत. अफगाणिस्तानमधील उत्तर सर-ए-पुल नावाचा प्रांत, त्यातील अडगळीच्या ठिकाणी वसलेला सयाद जिल्हा, त्यात निवांतपणे वसलेले मिरझ्वालांग हे शेतीप्रधान गाव. या गावात शनिवार ... Read More »

‘फ्रिगेट’चे आधुनिकीकरण

– अनंत जोशी १९४५ नंतर अत्यंत यशस्वीरीत्या बांधलेली ङ्ग्रिगेट म्हणजे ब्रिटिश लिएंडर श्रेणीतील ङ्ग्रिगेट होय. तिचा वापर जगातील बर्‍याच नौसेनांनी केला. जवळपास या सर्व फ्रिगेट आधुनिक मारा करणार्‍या तसेच बचाव करणार्‍या यंत्रणांनी सज्ज आहेत. आताच्या अत्याधुनिक ङ्ग्रिगेट्‌स म्हणजे अगोदरच्या ङ्ग्रिगेटचे फक्त वापरात येणारे नाव. दुसर्‍या विश्वयुद्धाच्या दरम्यान ब्रिटिश नौसेनेने ‘ङ्ग्रिगेट’ हा शब्दप्रयोग वापरात आणला. त्याचबरोबर पाणबुडीविरोधी सहायक नौका म्हणून ती ... Read More »

भक्तिविजय

– सौ. पौर्णिमा केरकर आता या वैज्ञानिक युगातही भक्तीची भावना माणसांना ईश्‍वराशी जोडते आहे. प्रापंचिक चढ-उतार आहेतच. सामाजिक व्यवस्थेत मनाविरुद्ध खूप गोष्टी कराव्या लागतात. तरीसुद्धा माणूस माणसाला मुक्तपणे भेटावा एवढे सामर्थ्य ‘भक्तिविजय’सारख्या ग्रंथाच्या पारायणात निश्‍चितच आहे. ‘हरिविजय’, ‘भक्तिविजय’, ‘पांडवप्रताप’ इ. अनेक ग्रंथांची नावे नकळत्या वयापासून ओळखीची झाली होती. घरात कट्टर धार्मिक वातावरण नसले तरी श्रावणात या ग्रंथांची भक्तिभावाने केली जाणारी ... Read More »

सायबर क्राईमचा बागुलबुवा

– भागवत सोनावणे (आयटी तज्ज्ञ) नोटाबंदीनंतर भारत डिजिटायझेशनच्या दिशेनं झपाट्यानं गेला पाहिजे असा आग्रह सरकारी पातळीवर धरला जाऊ लागला. मात्र असा आग्रह धरत असताना त्यासाठी संपूर्ण नियोजन आणि जनतेची भक्कम पूर्वतयारी करवून घेणं या अत्यावश्यक बाबी असतात याचा विसर सरकारला पडला आणि त्यामुळेच सायबर क्राईमच्या प्रमाणात झालेली वाढ कशी रोखावी हा यक्षप्रश्‍न बनला. आजघडीला कळीच्या बनलेल्या या प्रश्‍नाचा खास वेध. ... Read More »

‘फ्रिगेट’चे सक्षमीकरण

– अनंत जोशी अशा ङ्ग्रिगेटची बांधणी अशी केली होती की सर्व तोङ्गांचे वजन हे समप्रमाणात जहाजाच्या कण्यावर विभागले जायचे. जोशुआ नावाच्या अभियंत्याने असे ठरविले की फक्त अमेरिकेत वाढणारे व मूबलक प्रमाणात मिळणारे ‘ओक’ या झाडाचे लाकूड जहाज बांधणीसाठी वापरावे. त्याप्रमाणे खरोखरच हे लाकूड वैशिष्टपूर्ण ठरले.   १६५० मध्ये ब्रिटिश नौसेनेने ज्या अनेक युद्धनौका बांधल्या त्या सर्व नौकांना ‘ङ्ग्रिगेट’ असं संबोधलं ... Read More »

सारस्वत समाजातील स्वातंत्र्यसेनानी ऍड. पांडुरंग सिनाई-मुळगावकर

– प्रा. सुरेंद्र वसंत सिरसाट त्यांनी गोमंतक व गोमंतकाबाहेरही ‘गोमंतक मुक्तिचळवळी’साठी होणार्‍या सभा-बैठकांना उपस्थित राहून आपल्या वक्तव्यातून स्वातंत्र्यसेनानींच्या मनातील गोवा मुक्तीसंबंधीची ऊर्जा धगधगत ठेवण्याचे महत्त्वाचे कार्य केले होते. खोर्ली-म्हापसा येथील सारस्वत ब्राह्मण समाजातील आणखी एक स्वातंत्र्यसेनानी म्हणजे कै. ऍड. पांडुरंग मुळगावकर. स्वा.सै. ऍड. पांडुरंग जगन्नाथ सिनाई-मुळगावकर यांचा जन्म केपे तालुक्यातील ‘मोरकोरे’ या खेडेगावात १० ऑक्टोबर १९१७ रोजी झाला. मराठीतून प्राथमिक ... Read More »

मुक्तिपूर्व गोव्यातील एक प्रतिभावंत कवी वै. सगुण आत्माराम प्रभू मोये

– परेश वासुदेव प्रभू मुक्तिपूर्व गोव्यामध्ये अनेक प्रतिभावंत लेखक, कवी येथे होऊन गेले. आज काळाच्या ओघात त्यांची नावेही विस्मरणाच्या धुक्यात हरवत चालली आहेत. असेच एक कवी म्हणजे मूळचे शिवोलीचे वै. सगुण आत्माराम प्रभू मोये. प्रासादिक शब्दकळा, उत्तुंग कल्पनाशक्ती आणि सुधारणावादी पुरोगामी दृष्टिकोन यामुळे वेगळ्या ठरणार्‍या काव्यरचना करणार्‍या या एका जुन्या कवीची ही नव्याने करून दिलेली ओळख – देव कुठे आहे? ... Read More »

झिंबाब्वे क्रिकेटची दशा अन् दिशा

– धीरज गंगाराम म्हांबरे अनेक बड्या क्रिकेटपटूंची कारकीर्द झिंबाब्वेतील अस्थिर राजकीय स्थितीमुळे अकाली संपली. तसेच झिंबाब्वेचा कसोटी दर्जादेखील काही काळासाठी निलंबित करण्यात आला होता. यंदाच्या श्रीलंका दौर्‍यापर्यंत या संघाचे भविष्य अंधकारमय वाटत होते. एका दौर्‍याने त्यांना जोमाने पुढे सरण्याची ताकद दिली आहे. झिंबाब्वेचा संघ नुकताच श्रीलंका दौर्‍यावर येऊन गेला. येताना रिकाम्या हाताने आलेल्या या ‘दुबळ्या’ संघाने जाताना मात्र भरभरून नेले. ... Read More »

हरपला शब्द-रेषांचा साधक

– शि. द. फडणीस (ज्येष्ठ व्यंगचित्रकार) शब्दांशी सलगी असणार्‍या घरात रंगरेषांशी संधान साधलेला एक कलाकार घडला आणि त्याने व्यंगचित्रांकडे पाहण्याची निकोप दृष्टी रसिकांना दिली. मंगेश तेंडुलकरांच्या निधनामुळे एक साधक, कलासक्त माणूस आणि समाजभान जागृत असणारा नागरिक आपण गमावला आहे. कलाकारांच्या अभिव्यक्तीस्वातंत्र्याविषयी त्यांची आग्रही भूमिका होती. आपल्या प्रभावी चित्रशैलीतून त्यांनी दिलेला संदेश अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरेल. त्यांना विनम्र श्रद्धांजली… शब्दांशी सलगी असणार्‍या ... Read More »

तिवरेकर-येंडे कुटुंबीयांचे गोवा मुक्तिसंग्रामातील योगदान

– प्रा. सुरेंद्र वसंत सिरसाट कै. प्रभाकर तिवरेकर हे या कुटुंबातील एक नावाजते स्वातंत्र्यसैनिक. इ.स. १९५४ पासून कै. बाळा काकोडकर यांच्या नेतृत्वाखाली भित्तीपत्रके लावणे, तिरंगी झेंडा फडकावणे, गुप्त बैठका घेणे आदी कार्यातून त्यांनी देशभक्त नागरिकांना सत्याग्रहात सहभागी होण्यासाठी प्रोत्साहित केले. २६ जानेवारी १९५५ रोजी सत्याग्रहात सहभागी झाल्याबद्दल पोर्तुगीज सरकारने त्यांना अटक करून पाच वर्षांसाठी आग्वाद तुरुंगात पाठवले होते. खोर्ली-कासारवाड्यावर तिवरेकर ... Read More »