आयुष

योग ः तंत्र नव्हे मंत्र

– प्रा. रमेश सप्रे सध्या आपण आरोग्याच्या-जीवनाच्या दृष्टीनं चांगल्या (सात्त्विक) गोष्टींपासून तोडले जात आहोत आणि घातक (तामस) गोष्टींशी जोडले जात आहोत. आपला आहार, विहार, कुटुंब, निसर्ग, नातेसंबंध अशा जीवन घडवणार्‍या, ‘स्वास्थ्य’ सांभाळणार्‍या गोष्टींपासून तुटून आत्मघात करून घेत आहोत. अशावेळी ‘योग’ ही केवळ व्यायामाची पद्धती किंवा उपचार पद्धती न राहता एक जीवनसरणी बनते. हीच खरी आजच्या काळाची गरज आहे. खरंच, ‘योगजीवनशैली’ ... Read More »

विक्रमादित्य ‘पंकज’

– शब्दांकन ः नीला भोजराज विक्रमादित्य पंकज अरविंद सायनेकर… हो! पंकज नव्हे विक्रम… त्याचं नाव विक्रम असायला पाहिजे… कारण केवळ १२ तासांमध्ये २०१५ सूर्यनमस्कार घालण्याचा त्यानं जागतिक विक्रम केलाय… आणि असे अनेक विक्रम त्याच्या नावावर आहेत… भविष्यातही तो करेलच. तर कसं शक्य झालं त्याला हे सर्व… पाहू या त्याच्याच शब्दात… प्र. १ ः सूर्यनमस्कार मॅराथॉन किंवा विक्रम करण्याची कल्पना तुला ... Read More »

गर्भाशयाचा कर्करोग

– डॉ. मनाली म. पवार (गणेशपुरी-म्हापसा) अनियमित पाळीसाठी आयुर्वेदिक औषधोपचाराचा उपयोग करावा. शक्यतो हॉर्मोन्सची चिकित्सा टाळावी. गर्भाशय निर्हरण केल्यावर हॉर्मोन्समध्ये फरक पडतो व रुग्ण मानसिक तणावातून जाऊ शकतो. अशा वेळी प्राणायाम, ध्यान, धारणा यांचा सराव करावा. स्त्रियांमध्ये गर्भाशयाचा कर्करोग होण्याचे प्रमाण वाढत आहे. हा कर्करोग बर्‍याचवेळा रजोनिवृत्ती (मेनोपॉज) काळात जास्त प्रमाणात आढळतो. बर्‍याच स्त्रिया या काळात १५-१५ दिवसांनी अंगावर जाणे, ... Read More »

बाहेर खाण्यासाठी काही पर्याय …

खरं तर घरातलं खाणं केव्हाही उत्तम. पण हल्ली शिक्षण आणि नोकरीमुळे अनेकांना बाहेर खाण्याशिवाय काही पर्यायच नसतो. तेव्हा बाहेरचं खाण्याची वेळ तुमच्यावर येत असेल तर काही गोष्टी आवर्जून करा. तसं बाहेरं खाणं हानिकारकच पण जर पर्याय नसला तर त्यातल्या त्यात काय खाल्लेले चांगले हे माहित असणे गरजेचं आहे. त्यामुळे आरोग्याच्या अनेक समस्या आपण टाळू शकतो. त्यामुळे बाहेर खाताना या गोष्टीचा ... Read More »

नोकरी करणार्‍या महिलांचं ‘असं’ असावं डाएट

>> उत्तम आरोग्यासाठी काही खास टीप्स महिला नोकरीसाठी बाहेर पडण्याचे प्रमाण सध्या मोठे आहे. पुण्या-मुंबईसारख्या शहरांबरोबरच इतर शहर आणि खेड्यांतही महिला नोकरी करताना दिसतात. कुटुंब आणि नोकरी करताना त्यांची तारेवरची कसरतच होते. याचा परिणाम अनेकदा त्यांच्या आरोग्यावरही होतो. त्यामुळे ही कसरत करत असताना महिलांनी काही गोष्टी मुद्दाम लक्षात ठेवायला हव्यात. तर मग घर, जॉब, आणि स्वतःची काळजी हे सर्व एका ... Read More »

स्तनाचा कर्करोग

– डॉ. मनाली म. पवार (गणेशपुरी-म्हापसा) स्तनावर गाठ आल्यास त्याचा संबंध गर्भाशय, फलकोष, गर्भाशयातील अंतःस्त्वचा या सर्वांवर होत असल्याने सर्व जननेंद्रियांच्या ठिकाणी दुष्टी असते हे लक्षात घेऊन स्तनावरील प्रलेप, प्रदेह, परिसेचन, क्वाथ यांबरोबर योनिभागी चिकित्सा केल्यास रुग्णा पूर्ण बरी होते. वाढत्या स्तनाच्या कर्करोगाच्या रुग्णांमुळे महिला वर्ग थोडासा सतर्क होताना दिसत आहे. स्तनांमध्ये साधी जरी गाठ हाताला लागली तरी महिला डॉक्टरांकडे ... Read More »

पॉलिसिस्टिक ओव्हॅरियन डिसीज भाग – १

– डॉ. स्वाती अणवेकर फॉलिक्यूलर स्टिम्युलेटिंग हॉर्मोन तयार होत नाही. आणि म्हणूनच अशा स्त्रियांमध्ये डींबाणू पक्व होऊन त्यापासून पक्व स्त्रीबीज हे ओव्ह्युलेशन मार्फत तयार होऊ शकत नाही. आणि जरी अशा स्त्रियांमध्ये मासिक पाळी वेळेवर आणि नियमित येत असली तरी गर्भधारणा मात्र होत नाही. संध्याचे लग्न होऊन जवळ जवळ दोन वर्षे झाली होती, तरी देखील तिला गर्भधारणा होत नव्हती. तिची मासिक ... Read More »

लढा कर्करोगाशी भूमिका कुटुंबियांची

– डॉ. मनाली म. पवार (गणेशपुरी-म्हापसा) या आजारामुळे आपली भावंडे, समवयस्क मित्रमंडळ यांच्यापासून आपण विभक्त होत आहोत अशा जाणिवेने त्या बालकात चिडचिडेपणा निर्माण होतो. यासाठी त्याचे शरीर साथ देत असेल तेव्हा त्याला मैदानावर खेळ पाहण्यास नेणे. कर्करोगाच्या रुग्णाची मानसिकता ः कर्करोगाचे निदान झाल्यावर सर्वप्रथम रुग्णाची व त्याचबरोबर आप्तेष्टांची किंवा कुटुंबियांची मानसिकता ढासळते. शारीरिक दुखणे बाजूलाच राहते. मन मात्र खिन्न होते. ... Read More »

॥ मनःशांतीसाठी संतवाणी ॥ मनःशांतीसाठी फलश्रुती

– प्रा. रमेश सप्रे प्रत्यक्षात ग्रंथात सांगितल्याप्रमाणे घडलं किंवा मिळालं किंवा तसा अनुभव आला ही झाली वाचनाची (ग्रंथपारायणाची) फलप्राप्ती. मनाला हवं तसं घडलं नाही तरी विचार करून आनंदात परिस्थितीचा स्विकार करून सदैव आनंदात राहणं ही झाली ‘फलश्रुती’. अशी फलश्रुती देते मनःशांती! संत कुणाला म्हणावं? अनेक ठिकाणी अनेक व्याख्या किंवा वर्णनं आली आहेत. एक सर्वमान्य गोष्ट संतांबद्दल अशी आहे की ज्याच्या ... Read More »

लढा कर्करोगाशी!

डॉ. मनाली महेश पवार (गणेशपुरी म्हापसा- गोवा) सध्याच्या धावपळीच्या युगात मनःस्वास्थ्य राखणे हे कठीण पण अत्यंत आवश्यक आहे. मानसिक ताण-तणावांचा शरीरावर विशेषतः भूकेवर, पचनावर व झोपेवर विकृत परिणाम दिसून येतो. प्राणायाम, ध्यान-धारणा यांच्या अभ्यासाने मन शांत ठेवण्याचा प्रयत्न करावा. थोडक्यात स्वस्थ व्यक्तिने निरोगी राहण्यासाठी आर्युवेदाची कास धरली पाहिजे. कॅन्सर प्रतिबंधात्मक उपाय : कॅन्सर रोगाचा वाढता प्रसार पाहता कॅन्सर प्रतिबंधात्मक उपायांचा ... Read More »